dcsimg

Brief Summary

    Kamusznik właściwy: Brief Summary ( Polish )
    provided by wikipedia POL
     src= Plechy kamusznika właściwego na piaskowcu

    Kamusznik właściwy, krążniczka właściwa (Porpidia crustulata (Ach.) Hertel & Knoph) – gatunek grzybów z rodziny krążniczkowatych (Lecideaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.

Comprehensive Description

    Kamusznik właściwy ( Polish )
    provided by wikipedia POL
     src=
    Plechy kamusznika właściwego na piaskowcu

    Kamusznik właściwy, krążniczka właściwa (Porpidia crustulata (Ach.) Hertel & Knoph) – gatunek grzybów z rodziny krążniczkowatych (Lecideaceae)[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów[2].

    Systematyka i nazewnictwo

    Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Porpidia, Lecideaceae, Lecideales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

    Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1810 Erik Acharius nadając mu nazwę Lecidea parasema d crustulata. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 1984 Hertel & Knoph, przenosząc go do rodzaju Porpidia[1].

    Niektóre synonimy nazwy naukowej[3]:

    • Biatora crustulata (Ach.) Hepp 1853
    • Haplocarpon crustulatum (Ach.) M. Choisy 1950
    • Haplocarpon meiosporum (Nyl.) M. Choisy 1950
    • Huilia crustulata (Ach.) Hertel 1975
    • Lecidea crustulata (Ach.) Spreng. 1827
    • Lecidea crustulata var. meiospora (Ach.) Flagey 1893
    • Lecidea meiospora Ach. 1872
    • Lecidea scutellata Walt. Watson 1932

    Nazwy polskie według opracowania W. Fałtynowicza[2].

    Budowa

    Plecha skorupiasta, bardzo cienka lub zanikająca, o barwie popielatoszarej lub niebieskoszarej. Czasami posiada przedplesze. Powierzchnia zazwyczaj jednolita, czasami nieco popękana, rzadko areolkowana[4]. Pojedyncza plecha osiąga średnicę do 8 cm. Kora bezbarwna o grubości 10-35 μm, czasami występują w niej pomarańczowe kryształki. Rdzeń biały, zbudowany ze strzępek o grubości 3,5-4 μm. Znajduje się w nim warstwa glonów protokokkoidalnych o grubości 60-65 μm. Hymenium w górnej części ciemnobrązowe lub oliwkowobrązowe, w dolnej bezbarwne. Ma grubość 60-90 μm i pod wpływem jodu zmienia barwę na niebieską. Znajdują się w nim rozgałęzione wstawki o szerokości poniżej 2-3,5 um na wierzchołku. Hypotecjum ma barwę od jasnobrązowej do ciemnobrązowej i grubość do 150-270 μm[5]. Reakcje barwne: miąższ K + żółty, lub K -, C-, Pd + pomarańczowy, lub Pd -, C-[4].

    W plesze występują dość licznie kolistego kształtu apotecja. Mogą być skupione w środku, lub rozproszone, ale przeważnie nie przylegają do siebie. Mają średnicę do 0,3-0,6 (0,8) mm i płaskie lub wypukłe tarczki o czarnej barwie. Ich brzeżek jest również czarny, trwały lub zanikający. Jednokomórkowe askospory mają rozmiar 12-16 x 5-7 μm[4]. Występują także zanurzone w plesze bezbarwne pyknidy[5].

    Wytwarza kilka kwasów porostowych, m.in. kwas norstiktowy[5].

    Występowanie i siedlisko

    Występuje na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy i Afryki[6]. Najbardziej rozpowszechniony jest na półkuli północnej na obszarach o klimacie umiarkowanym i zimnym oraz w wysokich górach[5]. W Polsce gatunek pospolity na terenie całego kraju[4].

    Rośnie na skałach krzemianowych, na piaskowcach i na betonie, spotykany jest nie tylko na dużych głazach, ale często także na małych kamieniach[4].

    Gatunki podobne

    Najbardziej podobny jest kamusznik większy (Porpidia macrocarpa). Nie wytwarza jednak kwasów porostowych i ma większe zarodniki[5]. Nieco podobny jest także wzorzec pstry (Rhizocarpon petraeum)[7].

    Przypisy

    1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
    2. a b Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland.Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
    3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2014-04-25].
    4. a b c d e Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
    5. a b c d e Consortium of North American Lichen Herbaria. [dostęp 2014-08-18].
    6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
    7. Images of Britisch Lichens. [dostęp 2014-07-03].