dcsimg

Brief Summary

    Hurmeseitikki: Brief Summary ( Finnish )
    provided by wikipedia FI

    Hurmeseitikki (Cortinarius purpureus vanh. Cortinarius phoeniceus) on okranvärinen, punaruskea tai kastanjanvärinen seitikkilaji. Se on hyvä värjäykseen ja siit saadaan erilaisia punaisia sävyjä.

    Zasłonak miedzianordzawy: Brief Summary ( Polish )
    provided by wikipedia POL
    Cortinarius purpureus ilustr.jpg

    Zasłonak miedzianordzawy (Cortinarius purpureus (Bull.) Bidaud, Moënne-Locc. & Reumaux) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae).

    Паутинник пурпурный: Brief Summary ( Russian )
    provided by wikipedia русскую Википедию

    Паути́нник пурпу́рный, или пурпу́рно-кра́сный (лат. Cortinarius purpureus, ранее — Cortinarius phoeniceus) — вид грибов, входящий в род Паутинник (Cortinarius) семейства Паутинниковые (Cortinariaceae).

Comprehensive Description

    Hurmeseitikki ( Finnish )
    provided by wikipedia FI

    Hurmeseitikki (Cortinarius purpureus vanh. Cortinarius phoeniceus) on okranvärinen, punaruskea tai kastanjanvärinen seitikkilaji.[2] Se on hyvä värjäykseen ja siit saadaan erilaisia punaisia sävyjä.[3]

    Ulkonäkö ja koko

    Lakki on 2-6 cm, laakean kupera paksumaltoinen okranvärinen, mutta vanhemmiten tummempi, punaruskea tai kastanjanvärinen. Heltat nuorella sienellä verenpunaiset ja tummuvat vanhemmilla sienillä ruskeiksi. Jalka on tukeva, kellertävästä vaaleanruskeaan, ja siinä on punaisia säikeitä. Malto on vaaleaa. Sieni maistuu lievästi kitkerälle eikä ole ruokasieni.[2] Ei haise erityisesti.[3]

    Hurmeseitikki muistuttaa veriseitikkiä ja verihelttaseitikkiä, on kuitenkin on selvästi ruskeampi,[3] jalka selvästi paksumpi ja lyhyempi. Verihelttaseitikin jalka on vaaleamman keltainen, sillä on vain jalan tyvessä punaista, hurmeseitikin jalassa on punaista häivemäistä seittiä, mikä tekee jalasta punertavamman näköisen.[4]

    Kasvupaikka ja elinympäristö

    Hurmeseitikki kasvaa rehevissä havumetsissä kohtalaisen harvinaisena.[3][4]

    Käyttö

    Käytetään värjäyksessä punaisten ja ruskeiden värisävyjen aikaansaamiseen,[5][4] niin kuin monia muitakin muitakin seitikkejä, kuten esimerkiksi veriseitikkiä (Cortinarius sanguineus) ja verihelttaseitikki (Cortinarius semisanguineus).

    Lähteet

    1. Taksonomian lähde: Index Fungorum Luettu 1.9.2008
    2. a b Phillips, R.: WSOY Suuri Sienikirja, s. 140. suomeksi toim. Lasse Kosonen. WSOY, 1981, suom. 1992. ISBN 951-0-17255-3.
    3. a b c d Kosonen, Lasse: Uusi perheen sienikirja, s. 64. Porvoo: WSOY,, 1994. ISBN 951-0-19559-6.
    4. a b c Riihivilla: Dyeing with Cortinarius purpureus Värjäys hurmeseitikillä riihivilla.blogspot.fi. Viitattu 18.11.2017.
    5. Hurmeseitikki (Cortinarius purpureus) helda.helsinki.fi. Viitattu 18.11.2017. (pdf)

    Aiheesta muualla

    Tämä sieniin liittyvä artikkeli on tynkä. Voit auttaa Wikipediaa laajentamalla artikkelia.
    Zasłonak miedzianordzawy ( Polish )
    provided by wikipedia POL
    Cortinarius purpureus ilustr.jpg

    Zasłonak miedzianordzawy (Cortinarius purpureus (Bull.) Bidaud, Moënne-Locc. & Reumaux) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)[1].

    Systematyka i nazewnictwo

    Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cortinarius, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

    Po raz pierwszy opisał ten takson J.B. Bulliard w 1792 r. jako Agaricus purpureus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 1994 r. Moënne-Locc. I Reumaux przenosząc go do rodzaju Cortinarius[1].

    Synonimy[2]:

    • Agaricus phoeniceus Vent. 1812
    • Agaricus purpureus Bull. 1792
    • Agaricus purpureus Bull. 1792 var. purpureus
    • Cortinarius phoeniceus (Vent.) Maire 1911
    • Cortinarius phoeniceus (Vent.) Maire 1911 var. phoeniceus
    • Cortinarius purpureus var. macrosporus Bidaud 1994
    • Cortinarius purpureus var. occidentalis (A.H. Sm.) Mahiques 2009
    • Cortinarius purpureus (Bull.) Bidaud, Moënne-Locc. & Reumaux 1994 var. purpureus
    • Dermocybe phoenicea (Vent.) M.M. Moser 1974
    • Dermocybe phoenicea (Vent.) M.M. Moser 1974 var. phoenicea

    Nazwę polską nadał Andrzej Nespiak w 1975 r. dla synonimu Cortinarius phoeniceus[3]. W niektórych atlasach grzybów opisany jest jako zasłonak żółtopurpurowy[4].

    Morfologia

    Kapelusz

    Średnica 1,5–5 cm, za młodu stożkowaty, potem dzwonkowaty, w końcu płasko rozpostarty z tępym garbem. Brzeg długo podwinięty. Powierzchnia gładka, tylko przy brzegu włókniście pilśniowa, o barwie czerwonobrązowej z ciemniejszym środkiem[4]. U młodych okazów pomiędzy brzegiem kapelusza i trzonem żółte lub czerwonawe włókienka zasnówki[5]. Starsze okazy płowieją i stają się rdzawobrązowe[4].

    Blaszki

    Przyrośnięte, średnio gęste, początkowo karminowoczerwone z pomarańczowym ostrzem, potem pomarańczowe. Zasnówka intensywnie żółta[4].

    Trzon

    Wysokość 4–8 cm, grubość 4–7 mm, walcowaty, zwykle nieco zgięty. Powierzchnia o barwie żółtej lub złotożółtej z włókienkami o barwie pomarańczowej do krwistoczerwonej. Podstawa trzonu często z żółtą grzybnią[4].

    Miąższ grzyba

    Cienki, brudnojasnożółty, z jasnooliwkowym odcieniem. Smak i zapach słaby, podobny do rzodkwi[4].

    Zarodniki

    O rozmiarach 6,5–8 × 3,5–4,5 μm i urzeźbionej powierzchni. Wysyp zarodników rdzawobrązowy[5].

    Występowanie i siedlisko

    Znane są jego stanowiska w Ameryce Północnej i Europie[6]. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski jako Cortinarius phoeniceus) do 2003 r. podano 7 stanowisk[3]. Aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów[7].

    Grzyb mikoryzowy. Rośnie w lasach iglastych na ziemi wśród mchów, szczególnie pod świerkiem pospolitym i sosną pospolitą. Owocniki wytwarza od sierpnia do października[3].

    Grzyb niejadalny[4].

    Gatunki podobne

    Jest wiele podobnie ubarwionych zasłonaków, np. zasłonak krwisty (Cortinarius sanguineus) czy zasłonak purpurowoblaszkowy (Cortinarius semisanguineus)[8].

    Przypisy

    1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2018-01-16].
    2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2018-01-16].
    3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
    4. a b c d e f g Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
    5. a b Cortinarius purpureus. [dostęp 2018-01-16].
    6. Discover Life Maps. [dostęp 2018-01-16].
    7. Aktualne stanowiska Cortinarius purpureus w Polsce. [dostęp 2018-01-16].
    8. Cortinarius purpureus (Bull.) Bidaud, Moënne-Locc. & Reumaux 1994. [dostęp 2018-01-16].
    Паутинник пурпурный ( Russian )
    provided by wikipedia русскую Википедию
    Царство: Грибы
    Подцарство: Высшие грибы
    Подотдел: Agaricomycotina
    Порядок: Агариковые
    Семейство: Паутинниковые
    Подрод: Dermocybe
    Вид: Паутинник пурпурный
    Международное научное название

    Cortinarius purpureus (Bull.) Bidaud, Moënne-Locc. & Reumaux, 1994

    Commons-logo.svg
    Изображения
    на Викискладе
    NCBI 373189EOL 199287MB 446973

    Паути́нник пурпу́рный, или пурпу́рно-кра́сный (лат. Cortinarius purpureus, ранее — Cortinarius phoeniceus) — вид грибов, входящий в род Паутинник (Cortinarius) семейства Паутинниковые (Cortinariaceae).

    Описание

    Пластинчатый шляпконожечный гриб с паутинистым покрывалом. Шляпка взрослых грибов достигает 1—8 см в диаметре, у молодых грибов полушаровидная до конической, затем раскрывается до плоской, в центре с заметным бугорком или без него. Поверхность шелковисто-волокнистая, красно-бурая, иногда с оранжевым или кроваво-красным оттенком, по краю с заметными красными остатками покрывала. Пластинки гименофора приросшие зубцом к ножке, у молодых грибов насыщенно кроваво-красные, затем, при созревании спор, оливково-коричневые и ржаво-коричневые.

    Кортина кроваво-красная.

    Мякоть в шляпке розоватая, в ножке охристая или розовато-красная, с неприятным запахом, описываемым как редечный или иодоформа.

    Ножка достигает 3—8 см в длину и 0,5—1,2 см в толщину, цилиндрическая или расширяющаяся книзу, с шелковисто-волокнистой охристо-жёлтой до красно-бурой поверхностью, с заметными кроваво-красными остатками кортины, нередко в виде поясков. Мицелий в основании ножки розоватый.

    Споровый отпечаток ржаво-коричневого цвета. Споры 6—10×3,5—6 мкм, эллиптические, с неровной поверхностью. Хейлоцистиды булавовидные.

    Сходные виды

    Наиболее близкий вид — паутинник краснопластинковый (Cortinarius semisanguineus (Fr.) Gillet, 1876), отличающийся жёлто-бурой шляпкой и отсутствием огненно-красных поясков и волокон на ножке.

    Значение

    Является несъедобным из-за неприятного вкуса грибом. Некоторые родственные виды сильно ядовиты, однако содержание опасных для человека токсинов в паутиннике пурпурном не подтверждено, случаи отравления не известны.

    Экология и ареал

    Широко распространён по голарктической зоне Евразии и Северной Америке. Произрастает в хвойных и лиственных лесах с середины лета по осень.

    Синонимы

    • Agaricus phoeniceus Bull., 1812, nom. superfl.
    • Agaricus purpureus Bull., 1792basionym
    • Cortinarius phoeniceus (Bull.) Maire, 1911
    • Dermocybe phoenicea (Bull.) M.M.Moser, 1974
    • Dermocybe sanguinea var. vitiosa M.M.Moser, 1976

    Примечания

Identification Resources